Patroni bemowskich ulic #30 Karol Miarka

W tym artykule przeczytasz między innymi o:

• patronie ulicy
• historii jego życia

Karol Miarka – człowiek, który walczył o polskość Górnego Śląska. Był nauczycielem, pisarzem i wydawcą

Karol Miarka starszy był jedną z ważniejszych postaci polskiego życia społecznego i kulturalnego na Górnym Śląsku w XIX wieku. Nauczyciel, pisarz, publicysta i drukarz angażował się w rozwój polskich organizacji, wydawał prasę i książki, a także sprzeciwiał się germanizacji. Za swoją działalność był wielokrotnie sądzony i więziony.

Karol Miarka, nazywany Starszym lub Ojcem, urodził się 22 października 1825 roku w Pielgrzymowicach. Pochodził z rodziny nauczycielskiej – jego ojciec Antoni również był nauczycielem. Sam Miarka przez wiele lat zajmował się edukacją, zanim jego działalność zaczęła obejmować coraz szersze obszary życia społecznego i kulturalnego.

Po ukończeniu Królewsko-Katolickiego Seminarium Nauczycielskiego w Głogówku w 1846 roku pracował jako nauczyciel ludowy w Lędzinach, Urbanowicach i Piotrowicach. Od 1850 roku uczył w rodzinnych Pielgrzymowicach. Był również organistą, pisarzem gminnym oraz sędzią polubownym.

Od nauczyciela do działacza społecznego

Istotne znaczenie dla kształtowania poglądów Miarki miało spotkanie z Bernardem Bogedainem, rzecznikiem nauki języka polskiego wśród Polaków na Śląsku. Poznał go w 1853 roku podczas wizytacji szkoły w Pielgrzymowicach.

Miarka coraz mocniej angażował się w działalność na rzecz polskiego życia społecznego i kulturalnego na Górnym Śląsku. Współpracował m.in. z „Gwiazdką Cieszyńską”, a także utrzymywał kontakty z Józefem Ignacym Kraszewskim i Władysławem Bełzą.

W latach 1868–1869 redagował „Zwiastun Górnośląski”. Rok później rozpoczął wydawanie „Katolika” – pisma, które odegrało znaczącą rolę w życiu polskiej społeczności Górnego Śląska.

Miarka nie ograniczał się jednak do działalności prasowej. Założył Księgarnię Katolicką, zainicjował serię wydawniczą „Biblioteka Katolicka”, wydawał kalendarze i angażował się w tworzenie kolejnych organizacji społecznych i gospodarczych.

Sprzeciw wobec germanizacji

Działalność Miarki przypadła na okres nasilonego konfliktu wokół kwestii narodowych i językowych na Górnym Śląsku. Związany z niemiecką partią Centrum, sprzeciwiał się polityce Kulturkampfu i germanizacji.

Jego działalność spotykała się z represjami ze strony władz. W ciągu dekady wytoczono mu 16 procesów, które kończyły się karami finansowymi lub więzieniem.

Miarka angażował się również w działalność społeczną. W 1879 roku założył komitet pomocy dla głodującej ludności Śląska. Wcześniej uczestniczył także w działalności politycznej i w 1876 roku kandydował na posła do parlamentu.

Drukarnia i działalność wydawnicza

W latach 1875–1880 Miarka działał w Mikołowie, gdzie założył własną drukarnię. Oprócz „Katolika” wydawał tam kolejne publikacje, w tym tygodnik „Monika”.

Prasa i książki były dla niego nie tylko działalnością zawodową. Łączył publicystykę z tematyką społeczną, historyczną i kulturalną Górnego Śląska. W swoich utworach sięgał do lokalnych podań, folkloru, historii i języka mieszkańców regionu.

Pisał o Śląsku i jego historii

Miarka pozostawił po sobie wiele utworów literackich. Wśród nich znalazły się m.in. „Góra Klemensowa”, „Szwedzi w Lędzinach”, „Husyci na Górnym Śląsku”, „Sądy boże”, „Petronela, pustelnica na Górze św. Anny” oraz „Bóg widzi”.

W 1865 roku opublikował także „Głos wołającego na puszczy górnośląskiej, czyli o stosunkach ludu polskiego na pruskim Śląsku”. W swoich książkach często wykorzystywał ludowe opowieści, gawędy i przysłowia, przybliżając czytelnikom historię i kulturę regionu.

W 1881 roku, ze względu na pogarszający się stan zdrowia, kolejny wyrok sądowy oraz szykany władz, sprzedał „Katolika” ks. Stanisławowi Radziejewskiemu. Drukarnię przekazał natomiast swojemu synowi Karolowi Miarce młodszemu, który później rozwinął ją w nowoczesny zakład poligraficzny.

Karol Miarka starszy zmarł 15 sierpnia 1882 roku w Cieszynie. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Cieszynie.

Jego działalność wykraczała daleko poza pisarstwo. Przez dziesięciolecia angażował się w edukację, prasę, wydawnictwa i tworzenie polskich organizacji społecznych. Dzięki temu zapisał się w historii jako jedna z postaci, które współtworzyły polskie życie społeczne i kulturalne Górnego Śląska w XIX wieku.