Patroni bemowskich ulic #26 Kazimierz Leski

W tym artykule przeczytasz między innymi o:

• patronie ulicy
• upamiętnieniu patrona

Żołnierz, konstruktor okrętów podwodnych, oficer wywiadu Armii Krajowej, Powstaniec Warszawski i wybitny wynalazca. Kazimierz Leski „Bradl” należał do grona najbardziej niezwykłych postaci XX wieku. Walczył o wolność Polski podczas II wojny światowej, po wojnie został skazany przez komunistyczne władze na wieloletnie więzienie, by po latach odzyskać dobre imię i zostać Honorowym Obywatelem Warszawy oraz Sprawiedliwym wśród Narodów Świata.

Historia Kazimierza Leskiego pokazuje, jak niezwykłe potrafią być losy ludzi żyjących w czasach wielkich konfliktów. Urodzony 21 czerwca 1912 roku w Warszawie już od najmłodszych lat wyróżniał się talentem technicznym. Ukończył Szkołę Inżynierską im. Hipolita Wawelberga i Stanisława Rotwanda, zdobywając tytuł inżyniera mechanika, a następnie wyjechał do Holandii, gdzie współpracował z jednym z najważniejszych biur projektowych okrętów na świecie.

Konstruktor legendarnego ORP „Orzeł”

W Holandii Leski uczestniczył w projektowaniu i budowie dwóch najsłynniejszych polskich okrętów podwodnych – ORP „Orzeł” i ORP „Sęp”. Odpowiadał za rozwiązania techniczne związane z siłownią okrętów oraz opracował innowacyjne rozwiązania konstrukcyjne, które poprawiły niezawodność jednostek. Już wtedy dał się poznać jako wybitny konstruktor i wynalazca.

Po powrocie do Polski rozpoczął służbę wojskową i rozwijał swoją pasję do lotnictwa, zdobywając uprawnienia pilota szybowcowego.

Wojna zmieniła wszystko

We wrześniu 1939 roku walczył w kampanii obronnej Polski jako lotnik. Po agresji Związku Radzieckiego został zestrzelony podczas lotu w okolicach Czortkowa. Trafił do niewoli sowieckiej, z której zdołał uciec i wrócić do okupowanej Warszawy.

Tam rozpoczął działalność konspiracyjną pod pseudonimem „Bradl”, zaczerpniętym od nazwiska znanego skoczka narciarskiego. Początkowo działał w organizacji Muszkieterzy, a następnie w Armii Krajowej, gdzie zajmował się wywiadem, kontrwywiadem i organizowaniem tras kurierskich pomiędzy okupowaną Polską a Europą Zachodnią.

Jeden z najbardziej niezwykłych oficerów wywiadu AK

Kazimierz Leski uchodzi za jednego z najbardziej utalentowanych oficerów polskiego wywiadu. W swoich wspomnieniach opisywał brawurowe misje kurierskie, podczas których miał podróżować po okupowanej Europie, podszywając się pod niemieckich oficerów, a nawet generałów Wehrmachtu.

Według jego relacji dzięki perfekcyjnie przygotowanym fałszywym dokumentom docierał do Francji i zdobywał cenne informacje wywiadowcze dotyczące niemieckich fortyfikacji. Część historyków potwierdza elementy tych działań, jednak niektóre opisy, zwłaszcza dotyczące podróży w mundurze niemieckiego generała, pozostają przedmiotem dyskusji i nie zostały jednoznacznie potwierdzone w zachowanej dokumentacji Armii Krajowej.

Dowódca w Powstaniu Warszawskim

Podczas Powstania Warszawskiego Leski dowodził kompanią „Bradl” batalionu „Miłosz”. Za odwagę na polu walki został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz trzykrotnie Krzyżem Walecznych.

Po kapitulacji Powstania zdołał uciec z kolumny jenieckiej i kontynuował działalność konspiracyjną jako szef sztabu Obszaru Zachodniego Armii Krajowej, a następnie Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.

Ofiara komunistycznych represji

Po zakończeniu wojny nie złożył broni. Nadal działał w podziemiu niepodległościowym, co doprowadziło do jego aresztowania przez Urząd Bezpieczeństwa.

W 1947 roku został skazany w pokazowym procesie I Komendy Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” na 12 lat więzienia. Po odbyciu części kary ponownie oskarżono go i skazano – tym razem pod absurdalnym zarzutem współpracy z okupantem niemieckim. Łącznie spędził za kratami niemal dziesięć lat.

Dopiero w 1957 roku został całkowicie zrehabilitowany.

Powrót do nauki i wynalazków

Po wyjściu na wolność wrócił do pracy naukowej i przemysłu okrętowego. Był autorem wielu patentów oraz około 150 publikacji naukowych. Kierował Ośrodkiem Informacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk i aktywnie działał na rzecz rozwoju polskiej innowacyjności jako organizator ruchu wynalazczego.

Był również autorem cenionych wspomnień „Życie niewłaściwie urozmaicone”, które do dziś pozostają jedną z najciekawszych relacji oficera wywiadu Armii Krajowej.

Uhonorowany przez Warszawę i świat

W latach 1994–1997 pełnił funkcję prezesa Związku Powstańców Warszawskich. W 1995 roku Instytut Jad Waszem przyznał mu tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata za pomoc udzielaną Żydom podczas II wojny światowej. W tym samym roku otrzymał tytuł Honorowego Obywatela miasta stołecznego Warszawy.

Kazimierz Leski zmarł 27 maja 2000 roku. Spoczął na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Człowiek, którego życie mogłoby stać się scenariuszem filmu

Losy Kazimierza Leskiego są gotowym materiałem na film sensacyjny. Wybitny inżynier, oficer wywiadu, bohater Powstania Warszawskiego, więzień komunistycznych represji, naukowiec i wynalazca pozostawił po sobie niezwykłe dziedzictwo. Choć część jego wojennych wspomnień nadal budzi dyskusje wśród historyków, nie ulega wątpliwości, że należał do grona najwybitniejszych żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego i osób, które całe swoje życie poświęciły służbie Polsce.